donderdag 8 oktober 2015

Rookbom in Kosovaars parlement


Foto: via twitter
Zojuist is er een rookbom gegooid in het Kosovaarse parlement. Niet door boze burgers, maar (hoogst waarschijnlijk) door oppositiepartij Vetëvendosje (wat zelfbeschikking in het Albanees betekent). De partij is al langer woedend op de Kosovaarse regering. Zo gooide het twee weken geleden nog eieren naar de regering en blokkeerde de partij met ander oppositiepartijen vorige week het spreekgestoelte in het parlement waardoor er even niet vergaderd kon worden. Vandaag zette het heftigere middelen in.

Het gebouw zou inmiddels geëvacueerd zijn en twee parlementsleden hadden medische verzorging nodig.

Vetëvendosje is zo boos vanwege een belangrijke overeenkomst die onlangs is ondertekend in Brussel door Servië en Kosovo. Het verdrag opent onder meer de weg naar een 'vereniging van Servische gemeentes' met vergaande bevoegdheden. De regering zegt met deze deal de EU tegemoet te komen en weerspreekt dat de Serviërs zich hiermee kunnen mengen in de Kosovaarse politiek. Verschillende oppositiepartijen, Vetëvendosje, the Alliance for the Future of Kosovo, AAK, and the Initiative for Kosovo, Nisma, zijn fel tegen het akkoord. Ze vrezen dat door de bevoegdheden die deze vereniging krijgt de “manipulatie van de Serviërs” toeneemt. Veel gebieden in Kosovo die door Serviërs worden bewoond worden door Servië gecontroleerd.

De afgelopen weken is de spanning erg hoog opgelopen. De oppositie wil dat premier Isa Mustafa zijn handtekening onder het akkoord vandaan haalt.
Dat zal waarschijnlijk niet gebeuren, maar de woede en onrust zal voorlopig nog niet weg zijn.

Foto: via twitter



maandag 20 juli 2015

Landjepik

Anderhalve kilometer, 1500 meter. Een klein dorpje, wat boerenland en dan misschien wat prikkeldraad en een bord. Dat bord geeft een grens aan. De grens tussen Georgië en Zuid-Ossetië. Zuid-Ossetië scheidde zich in 2008 eenzijdig af van Georgië en wordt hierin gesteund door Rusland.
Sinds die tijd is er een grens tussen Zuid-Ossetië en Georgië, dat de regio nog steeds als haar grondgebied beschouwt maar er niets te zeggen heeft. De afgelopen week is het grondgebied van Zuid-Ossetië opeens gegroeid. Russische troepen hebben namelijk de grens ietsjes verplaatst.

Volgens The Guardian zijn boeren opeens hun land kwijt. Het dorpje Tsitelubani ligt nu voor een groot deel aan de andere kant van de grens en land is niet meer toegankelijk voor de boeren.

Naast het persoonlijke leed voor de bewoners in dit gebied heeft de grensverschuiving grotere gevolgen. De Russen hebben dit niet zomaar gedaan. In dit gebied wat nu in Ossetië ligt, en daarmee onder controle van Rusland is, bevindt zich een belangrijke oliepijplijn. Deze begint in Bakoe, de hoofdstad van Azerbeidzjan, aan de Kaspische zee en gaat naar Supsa in Georgië. Zo'n anderhalve kilometer van de 833 km lange oliepijplijn ligt nu in het door Rusland gecontroleerde Zuid-Ossetië. De door BP gerunde oliepijplijn is een belangrijke verbinding voor de toevoer naar de rest van Europa. Terwijl Europa bezig was met Griekenland laten de Russen een sterk staaltje powerplay zien. De Georgiërs kunnen weinig doen tegen hun sterke buur en Europa is te druk met zichzelf.

Zoals vaker in de wereld zien we ook in dit voorbeeld dat olie een belangrijke factor is in de internationale politiek. Olie betekent macht. Nu Rusland laat zien dat zo gemakkelijk controle kan krijgen over een stuk land met een belangrijke pijplijn voor Europa laten ze zien dat er rekening met ze moet worden.
En wat kan Europa doen? Europa is druk met zichzelf, met Griekenland en is daarnaast waarschijnlijk niet bereid om tot het uiterste te gaan tegen Rusland.

Voor mij toont dit grens- en pijplijndispuut aan dat het echt de allerhoogste tijd is om onszelf minder afhankelijk te maken van fossiele brandstoffen. Niet alleen vanwege het milieu of klimaatverandering. Maar ook vanwege onze positie in de wereld. Om ons niet afhankelijk te laten zijn of worden van de grillen van welk regime dan ook.

dinsdag 3 maart 2015

De economie op de Balkan


De economische situatie in de meeste landen op de Balkan ziet er niet al te florissant uit. Liberale jongerenpartijen uit Bosnië, Servië, Montenegro, Kroatië, Macedonië en Bulgarije zijn het laatste weekend van november bijeen in Sarajevo om met elkaar hierover te discussiëren. Deze landen hebben nog steeds te maken met de gevolgen van de overgang van het communisme naar een marktgerichte economie. Daarbij zijn de bloedige gevolgen van het uiteenvallen van voormalig Joegoslavië uiteraard ook van invloed.

Corruptie, vriendjespolitiek, een instabiele politieke situatie, zwakke (overheids)instanties, hoge werkloosheid en een niet al te aantrekkelijk investeringsklimaat spelen een grote rol op de slechte economische situatie in al deze landen.
Uiteraard zijn de verschillen ook makkelijk te benoemen en heeft elk land zijn eigen problemen of kansen. Zo zijn Bulgarije en Kroatië (al) lid van de Europese Unie, alhoewel dat niet direct een verbetering van de economie betekent. Waar Kroatië profiteert van toerisme, kampt bijvoorbeeld Bosnië met een politiek systeem dat veel hervormingen afremt of blokkeert.

Omdat de problemen in deze landen voor een deel met elkaar overeenkomen wordt tijdens deze conferentie ook gekeken naar mogelijke gezamenlijke manieren om de economie te verbeteren. Al snel komen verschillende deelnemers tot de conclusie dat de hele regio wel wat goede PR kan gebruiken. Dit kan goed zijn om meer buitenlandse investeerders naar de diverse landen of de regio te lokken maar ook een impuls voor toerisme. Ook zien de liberale jongerenpartijen veel mogelijkheden als de landen meer en beter gaan samenwerken. Hiertoe geven ze graag het goede voorbeeld door als regionaal netwerk op te blijven treden!

maandag 19 mei 2014

Nauwelijks Europese campagne in Zagreb


Het 'Huis van Europa' in Zagreb is gloednieuw. Een opvallend modern gebouw in het Oostenrijk-Hongaars aandoende oude centrum van de Kroatische hoofdstad.
'8 Dana' staat er op zaterdag op het raam. '7 Dana' een dag later. Veel meer is er niet te merken van de aankomende Europese verkiezingen. Op de centrale pleinen en in de drukke winkelstraten wordt nauwelijks campagne gevoerd.
Nog geen jaar geleden hebben de Kroaten ook gestemd voor het Europees Parlement. Het land trad op 1 juli 2013 toe tot de EU en de verkiezingen van volgende week zijn de eerste reguliere EP-verkiezingen voor het jongste lid van de EU.
Eigenlijk is er sinds juli vorig jaar weinig veranderd. "Het vertrouwen in de politiek is erg laag in Kroatië. Dus die verkiezingen interesseert mensen niet echt", legt Vedrana uit. Zelf ziet ze ook weinig verbeteringen sinds haar land toetrad tot de EU. "Toch is er voor mij wel een groot voordeel", lacht ze. "Omdat ik erg veel naar het buitenland bel is mijn rekening van zo'n 100 euro per maand naar zo'n 30 euro per maand gegaan!"
"Politici beloven veel, maar als het er op aankomt is Kroatië een nettobetaler aan de EU!", zegt de 25-jarige Ivan. "Dat is niet wat mensen hadden verwacht," verzucht de rechtenstudent.
De gemiddelde Kroaat merkt er weinig van dat zijn land sinds kort bij de EU hoort. "Nou ja", zegt Ivan, "er hangt nu op elk overheidsgebouw een Europese vlag te wapperen. Voor de rest is eigenlijk alles hetzelfde gebleven..."

dinsdag 11 februari 2014

Bosnian Spring


 10-02-2014


 Resign!”, roepen de demonstranten tegen overheidsfunctionarissen. Ze zijn boos en niet van plan te stoppen. Wat woensdag begon als een protest tegen het sluiten van een fabriek spreidde zich snel over de rest van het land en werden protesten en geweld tegen de hoge werkloosheid, corruptie, en het logge politieke systeem dat vooruitgang tegenhoudt.

De politie gebruikte rubberen kogels en traangas om demonstranten af te weren. Overheidsgebouwen in verschillende Bosnische steden, zoals Sarajevo, Tuzla, Mostar, Zenica en Bihac, zijn in brand gestoken. Volgens velen is dit het ergste geweld sinds het einde van de burgeroorlog in 1995.

In Bosnië is dan ook veel reden te klagen. Het politieke systeem verdeelt het land bijna 20 jaar na de oorlog nog altijd lang etnische lijnen. Het zijn vooral politici die nog de etnische kaart spelen. De overheid is hiernaast vaak corrupt en de werkloosheid is zo'n 40% (onder jongeren zelfs 57%). Een nauwelijks functionerende overheid en complete sociale onvrede is dan ook niets nieuws in Bosnië. Er zijn wel eens eerder demonstraties tegen de overheid geweest, maar niet eerder waren ze zo gewelddadig en massaal. Hoe komt dit? En waarom is de 'Bosnian Spring' juist in Tuzla begonnen?



Tuzla


Tuzla is de derde stad van Bosnië. De stad groeide in het communistische Joegoslavië uit tot een industrieel en cultureel centrum. De laatste jaren is daar steeds minder van over. Grote bedrijven die voorheen door de staat gerund werden, zijn sinds de jaren 2000 geprivatiseerd. Velen daarvan zijn hier aan onderdoor gegaan of ontzettend gekrompen. Dit met honderden tot duizenden werklozen tot gevolg. Werknemers wachten soms al twee jaar op hun salaris. Daarom gingen meer dan tienduizend mensen begin februari de straat op. Ze eisten dat de privatisering werd teruggedraaid of een fatsoenlijk faillissement zodat zij in ieder geval hun onbetaalde salaris zouden ontvangen of terug aan het werk zouden kunnen gaan.
Maar de demonstranten voelde zich niet gehoord, de demonstraties werden groter en de eisen ook. Ze willen dat de regionale regering aftreedt. Er werd gevochten met de politie en de betogers slaagden erin het lokale regeringsgebouw binnen te komen en er brand te stichten. De protesten sloegen over naar andere steden. Ook hier werd gevochten en overheidsgebouwen in brand gezet.

Massale demonstraties


In Sarajevo wordt inmiddels al een paar dagen gedemonstreerd. Ook in minder grote steden en dorpen in beide delen van het land eisen betogers het aftreden van de regionale overheid. Er zijn eerder demonstraties in Bosnië geweest uit onvrede met de overheid, de werkloosheid en de politieke en economische situatie. Afgelopen zomer nog gingen mensen dagenlang de straat op in protest tegen de politieke situatie. Die protesten liepen op niets uit. De opkomst werd steeds minder, totdat er niemand meer kwam. Vooralsnog lijken de recente protesten anders. Ze zijn massaler en bovendien gewelddadiger. De politie moet in actie komen. Tientallen politieagenten zijn gewond geraakt. Betogers ook. Er wordt brand gesticht in overheidsgebouwen of ze worden geplunderd. Ook het nationaal archief moest er aan geloven. Duizend oude stukken gingen in vlammen op.

Voorlopig lijkt er geen eind te komen aan de protesten. De woede van de betogers is groot en niet zomaar ingedamd. “ Als we nu niet doorzetten, gebeurt er nooit iets” wordt er op twitter gezegd.
De eerste ontslagen van politici of overheidsfunctionarissen zijn al ingediend. De demonstranten gaan door.
Zal er nu eindelijk een doorbraak komen in het politieke systeem dat Bosnië al jarenlang remt in een weg naar vooruitgang?



Foto's door: Gerwin Peelen , Sarajevo
http://bureaubosnie.wordpress.com/
@peelenschil

zondag 21 juli 2013

De oude brug van Mostar

Blog voor OneWorld


In het oude centrum van Mostar is het druk. Zeker tijdens de zomer. In een klein winkeltje tikt een kopersmit aan een nieuw koffiekannetje om het vervolgens te kunnen slijten aan de vele toeristen die langs schuifelen. Aan de andere kant van de brug proberen mensen je hun restaurant in te lokken. Op straat wordt de kaart aangeboden, een ander restaurant heeft zijn personeel traditionele Bosnische kleding aan laten doen. De zon schijnt en het centrum van Mostar is erg levendig.

Lees hier verder

Verder leven in Srebrenica

Artikel voor VersPers


Srebrenica is, na Sarajevo, misschien wel de bekendste stad in Bosnië. Vroeger was dat vanwege de natuur en het nabijgelegen kuuroord. Nu is dat vanwege de bloedige geschiedenis en de genocide die het stadje kende.

Lees hier verder

zaterdag 13 juli 2013

Pale: een anoniem stadje

Blog voor OneWorld (09-07-2013)

Zondagmiddag 7 juli 2013. De grote finale voor Novak Djokovic. De Serviër staat in de finale van Wimbledon. Op Britste bodem neemt Djokovic het op tegen de Brit Murray, die als hij wint geschiedenis zal schrijven. Afgezien van de coach en de vriendin van de Serviër zal het hele publiek juichen voor z’n tegenstander.           


In Pale, een klein stadje naast Sarajevo, niet. Daar juichen ze voor Novak. Pale is op het eerste oog een nietszeggend, anoniem en normaal stadje. De bevolking is arm. Betonnen flatgebouwen worden afgewisseld door grauwe huisjes. Tegen een achtergrond van bergen en natuur rijden af en toe een paar auto’s door de kapotte straten. Het voetbalveldje is modderig en verlaten. Het felwitte kerkje is prachtig onderhouden en steekt af tegen de rest van de grauwe stad.        

Pale ligt in het Servische gedeelte van Bosnië. Bosnië is opgedeeld in twee delen: de Federatie van Bosnië en Herzegovina, waar voornamelijk Bosniakken en Kroaten  wonen, en de Republiek Servië (niet te verwarren met buurland Servië) waar voornamelijk Bosnische Serven wonen. Pale ligt net in de Republiek Servië, ongeveer een half uur met de bus van Sarajevo.         

De reis naar Pale door de bergen is prachtig. Hoge bergen, smalle kloven en vrijwel onbewoonde  en onaangetaste stukken natuur. Opeens duikt uit die overweldigende natuur een klein stadje op. Het is op deze regenachtige zondagmiddag erg rustig op straat. Een paar kinderen spelen een potje basketbal voor hun flat. Maar de meeste mensen zitten binnen; thuis of in een van de talrijke cafeetjes van het stadje. In een van die cafés nestel ik mezelf tussen de Djokovicfans achter een biertje. Met armgebaren richting de haperende TV moedigen ze hem aan. Waarschijnlijk niet omdat ze zulke tennisfreaks zijn.   
Pale staat bekend als voormalig nationalistisch bolwerk van de Bosnische Serven. Vanuit hier werd de belegering van Sarajevo, die meer dan 3 jaar duurde, voor een groot deel georganiseerd. Het is tevens de oude  woonplaats van Radovan Karadzic. Zijn vrouw en dochter schijnen er nog steeds te wonen. Het nationalisme, en daarmee anti-Westerse gevoelens leefde enorm hier. In hun ogen worden de Serviërs gedemoniseerd door het Westen en krijgen zij van alles de schuld.    

Nu, 18 jaar na het einde van de oorlog, merk je vrijwel niets meer van deze geschiedenis. De paar mensen die een klein beetje Engels kunnen zijn erg behulpzaam voor deze Westerse bezoeker. Ze vinden het leuk dat ik tennis met ze kijk.         

Het is inmiddels 2-0 in sets voor Murray die ook in de derde set aan de winnende hand is. Het café is daarom bijna leeggestroomd. Ik loop terug naar het busstation. Vlak voordat de bus vertrekt zie ik in de vertrekhal heroïsche beelden van een winnende tennisser. Een taxichauffeur geeft een kleine glimlach. Hij kan best met dit verlies leven. De bus vertrekt en ik verlaat Pale: ooit het strategische centrum van de Bosnisch-Servische strij, nu een anoniem stadje.

dinsdag 9 juli 2013

De Bosnische babylution: een revolutie die niet volwassen werd


Na Egypte, Turkije, Brazilië, Bulgarije en noem maar op, is er de afgelopen weken ook in Bosnië een golf van protest op gang gekomen: babylution. Dat klinkt lief en zacht. Vergeleken bij de rellen in Egypte en Turkije op dit moment, waren de protesten in Bosnië, de babylution, dan ook vrij 'lief'. Er waren duizenden mensen op de been. Studenten, jongeren, ouderen en moeders met kinderwagens. Een paar weken lang hebben zij geprotesteerd tegen de regering die sinds die tijd niet meer aan het werk is gegaan. Nu is het leeg voor het parlementsgebouw. De demonstranten zijn weg, maar zijn hun problemen ook opgelost?


De protesten begonnen vanwege de drie maanden oude baby Belmina. Het zieke meisje had dringend een beenmergtransplantatie nodig. Daarvoor moest ze naar het buitenland, maar dat ging niet. Sinds februari worden er namelijk geen identificatienummers meer verstrekt, omdat de politiek het maar niet eens wordt over hoe dit er uit moet zien. Het politieke systeem in Bosnië is sinds het einde van de oorlog nog altijd langs etnische lijnen verdeeld. Het land is opgedeeld in twee entiteiten: de Federatie van Bosnië en Herzegovina, waar voornamelijk Bosniakken en Kroaten  wonen, en de Republiek Servië (niet te verwarren met buurland Servië) waar voornamelijk Bosnische Serven wonen. Er ontstond onenigheid over de nieuw te verstrekken identiteitsnummers, een JMBG, die nodig zijn om onder andere het land uit te reizen. Moet uit dit nummer te herleiden zijn uit welke entiteit iemand komt of juist niet?



Zo’n honderd boze burgers gingen naar het parlement. Elke dag werden dit er meer. Op het hoogtepunt stonden er een paar duizend mensen. Volgens Jadranka, een van de organisatoren, spendeerden sommigen ook de nacht voor het parlementsgebouw. “Toen hadden we succes”, vertelt ze. “Na twee dagen protesteren kreeg Belmina een paspoort en een paar dagen later kregen zo’n 3.000 andere baby’s ook tijdelijk een ID-nummer.” Op die tweede dag van het protest blokkeerden de demonstraten de ingang van het parlementsgebouw. Hierdoor zaten de parlementariërs gevangen. “Deze actie ontstond heel spontaan”, vertelt Tijana die de protesten is begonnen. “We stonden met veel mensen voor de ingang en anderen bij de parkeeruitgang. Zo konden ze niet weg. We hadden alleen niet gedacht aan de achteruitgang. Gelukkig waren er een paar duizend mensen op komen dagen en konden we die opeens ook blokkeren.”

Sinds deze blokkade zijn de politici niet meer aan het werk gegaan. Ondertussen was er nog een andere baby, Berina, die ook erg ziek was en in het buitenland behandeld moest worden. Het is gelukt haar het land uit te krijgen, maar omdat haar behandeling inmiddels vertraagd was is zij overleden.

Incompetente politici
De protesten bleven doorgaan. Want inmiddels ging niet alleen maar om die identificatienummers. Het protest richtte zich op politici in het algemeen. “Ze doen namelijk al twintig jaar hun werk niet. Ze zitten daar voor zichzelf en niet voor het volk”, zegt Tijana.
Afgelopen week stond de grootste bijeenkomst sindsdien gepland. De demonstranten willen een aantal dingen voor elkaar krijgen. “We willen dat de wet voor nieuwe identificatienummers permanent wordt. Ook willen we een solidariteitsfonds voor zieke kinderen, vanuit de overheid. Politici moeten dan dertig procent van hun salaris in dat fonds doneren. Ze verdienen namelijk erg veel hier. Veel meer dan in de ons omringende landen en ze doen er bijzonder weinig voor, legt Jadranka uit. “Bovendien willen we dat de mensen die gedemonstreerd hebben er zeker van zijn dat ze niet vervolgd zullen worden.”
Duizenden mensen werden verwacht, er bleken een paar honderd te komen. “Dat was inderdaad een beetje teleurstellend”, geeft Tijana toe. “De bereidheid om de straat op te gaan is blijkbaar afgenomen.” Jadranka vult haar aan: “In Bosnië is er ook niet echt een protestcultuur. Dat zijn we niet gewend.” Hadden ze dan even hoop of inspiratie door massale protesten elders in de wereld? “Nee, zeker niet”, zegt Tijana vastbesloten. “Die zieke baby die geen kant op kon was hetgeen dat mij raakte. Daarom werd ik boos en ging de straat op, niet vanwege televisiebeelden uit Egypte of Brazilië.”

Vervolg?
Ondanks de tegenvallende opkomst van de laatste bijeenkomst houdt Tijana hoop op succes. “We zullen nu op andere manieren proberen ons protest door te zetten. Zo hebben we mensen opgeroepen om een maand lang geen belasting te betalen en andere rekeningen aan overheidsgerelateerde instellingen.” Hoeveel mensen echter gehoor geven aan deze oproep is onduidelijk. “We hebben internationale instanties opgeroepen om onze politici te negeren als ze hen ontmoeten. Wij, het volk, hebben ze namelijk ontslagen, omdat ze hun werk niet goed doen.”

Het is de vraag of beide oproepen enig succes zullen hebben. Vooralsnog lijkt het er vooral op dat de Babylution eer doet aan haar naam. Zowel omdat het begonnen is vanwege de zieke baby’s, maar ook omdat de geplande revolutie niet volwassen is geworden. De protesten zijn, net als de baby waardoor de protesten zijn begonnen, een vroege dood gestorven.